Sivil Alan Araştırmaları Derneği olarak, Türkiye’de son dönemde öğrenci-gençliğe yönelik artan hak ihlallerini belgeleyen yeni bir izleme raporumuzu kamuoyuyla paylaşıyoruz.
“19 Mart Sürecinden Bugüne: Öğrenci-Gençliğe Yönelik Hak İhlalleri İzleme Raporu ve Türkiye’deki Öğrenci Hareketi Üzerine” başlıklı bu çalışma, 19 Mart 2025 tarihinde başlayan ve ülke genelinde geniş yankı uyandıran protesto sürecinde, üniversiteli gençlerin maruz kaldığı hak ihlallerini kapsamlı biçimde ele almaktadır.

Bu rapor, 19 Mart 2025 tarihinde İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu dahil 105 kişi hakkında başlatılan soruşturmalarla başlayan sürecin ardından, Türkiye’nin farklı şehirlerinde yükselen gençlik protestolarını ve bu süreçte yaşanan ihlalleri izlemek amacıyla hazırlanmıştır.

Çalışma, gençlerin yalnızca bir siyasi figüre destek olmak için değil; hukukun üstünlüğü, ifade özgürlüğü ve toplanma hakkı gibi temel demokratik ilkeler için sokağa çıktığı bir dönemi belgelemektedir.

Rapor, 19 Mart – 1 Eylül 2025 tarihleri arasındaki dönemi kapsamaktadır.Medya üzerindeki sansür ve otosansür koşulları nedeniyle sahadan doğrudan veri toplamak büyük ölçüde sınırlı kalmış olsa da, rapor; ulusal ve yerel basın haberleri, baroların ve insan hakları örgütlerinin açıklamaları ile resmî kurum duyuruları gibi açık kaynaklardan derlenen verilerle oluşturulmuştur.
Bu kapsamda, öğrenci-gençliğin maruz kaldığı keyfi gözaltılar, disiplin soruşturmaları, burs kesintileri, yurtlardan çıkarılmalar, medya sansürü ve fiziksel şiddet vakalarıtematik biçimde değerlendirilmiştir.

Raporumuz, yaşanan bu ihlallerin yalnızca bireysel özgürlüklere yönelik değil, aynı zamanda gençliğin kamusal alandaki varlığını sınırlamaya yönelik politik bir müdahale niteliği taşıdığını ortaya koymaktadır.
Öğrenci hareketi, demokratik taleplerin kamusal alanda en güçlü biçimde ifade edildiği toplumsal bir alan olarak görülmektedir ve bu alan üzerindeki baskı, Türkiye’deki demokratik hakların genel durumunu da yansıtmaktadır.